Irlandia

Z Wiki Polskiego Dublina

Spis treści

[edytuj] Informacje ogólne

Irlandia, Republika Irlandii (Éire, Poblacht na hÉireann, oficjalna, pełna nazwa angielska to jedynie Ireland, co ma podkreślać dążenia zjednoczeniowe z Irlandią Północną) – państwo w Europie Zachodniej, członek Unii Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

  • Stolica: Baile Átha Cliath (Dublin)
  • Całkowita granica lądowa: 360 km
  • Długość wybrzeża: 1 448 km
  • Długość granic z sąsiadującymi państwami: Irlandia Północna (część Wielkiej Brytanii 360 km)
  • Najwyższy punkt: Carrantuohill 1 041 m n.p.m.
  • Najniższy punkt: Ocean Atlantycki 0 m
  • Średnia długość życia: 75 lat (mężczyźni 73, kobiety 78)
  • Produkt narodowy brutto: 28 600 euro na mieszkańca (nominalnie).

[edytuj] Geografia

Zobacz też: miasta w Irlandii.

[edytuj] Podział terytorialny

Republika Irlandii dzieli się na 26 hrabstw i 4 miasta wydzielone.

Prowincje:

[edytuj] Ustrój polityczny

Irlandia to demokracja parlamentarna. Jej system prawny jest oparty na prawie zwyczajowym i ustawodawstwie uchwalanym przez parlament zgodnie z konstytucją.

Przepisy Unii Europejskiej mają moc prawną w Irlandii. Konstytucja irlandzka, przyjęta 29 grudnia 1937, opisuje formę rządu oraz definiuje władzę i funkcje Prezydenta, obu izb parlamentu (Oireachtas) oraz rządu. Definiuje także strukturę i władzę sądu oraz opisuje podstawowe prawa obywatelskie. Akt Republiki Irlandii z 1948 roku zerwał ostatnie formalne związki z Wielką Brytanią. Irlandia odzyskała niepodległość w 1921 roku.

Prezydent jest głową państwa i jest wybierany w wyborach bezpośrednich na kadencję, która trwa 7 lat. Ta sama osoba może być prezydentem tylko dwukrotnie. Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom, którzy ukończyli 35 lat. Od 1997 prezydentem Irlandii jest pani Mary McAleese. Obowiązkiem prezydenta jest stanie na straży konstytucji oraz oficjalne reprezentowanie narodu. Niemal wszystkie uprawnienia przyznawane mu przez konstytucję wykonuje on za radą rządu.

Zobacz: Prezydenci Irlandii

Taoiseach (premier) stoi na czele rządu i jest mianowany przez prezydenta na wniosek Dáil Éireann (izba niższa parlamentu). Taoiseach nominuje innych członków rządu (ogółem nie mniej niż siedmiu i nie więcej niż piętnastu), których musi zaakceptować Dáil Éireann. Nominuje także jednego członka rządu, zwanego Tánaiste, który pełni funkcję wicepremiera. Bertie Ahern jest premierem Irlandii od czerwca 1997 roku, a Mary Harney pełni funkcję Tánaiste oraz ministra d/s zdrowia i dzieci.

W irlandzkim parlamencie są dwie izby:

  • Dáil Éireann jest izbą niższą, wybieraną w wyborach bezpośrednich. Zasiada w niej 166 posłów. Jest odpowiedzialna za uchwalanie ustaw. Jej członkowie są wybierani w wyborach proporcjonalnych i powszechnych. Nie występuje pojęcie kadencyjności, Ustawa Wyborcza mówi tylko o przyznaniu parlamentowi pełnomocnictw na okres 5 lat. Cztery główne partie polityczne reprezentowane w Dáil Eireann to: Fianna Fáil (Żołnierze Przeznaczenia) i Progressive Democrats (Progresywni Demokraci) (które obecnie tworzą rządową koalicję mniejszościową) oraz Fine Gael (Plemię Gaelów) i Labour Party (Partia Pracy);
  • Seanad Éireann jest izbą wyższą i posiada głównie rolę doradczą. Z jej 60 członków, 11 jest nominowanych przez Taoiseacha, natomiast reszta jest wybierana, w 5 kuriach opierających się na określonych grupach społeczno-zawodowych oraz przez absolwentów Narodowego Uniwersytetu Irlandii i Uniwersytetu w Dublinie.

Samorządy lokalne są administrowane przez 114 władz lokalnych, które są odpowiedzialne, między innymi, za: mieszkalnictwo i budownictwo, transport drogowy i bezpieczeństwo, kanalizację, inicjatywy dotyczące rozwoju i kontrolę nad nimi, rekreację, ochronę środowiska, rolnictwo, edukację i pomoc społeczną. Samorząd lokalny jest finansowany częściowo przez rząd centralny a częściowo przez lokalne źródła, w tym lokalne podatki.

[edytuj] Historia

Zobacz kalendarium historii Irlandii

[edytuj] Religia

  • Stanisław Grzybowski "Historia Irlandii", Wrocław 1998

katolicy - 88,4%
anglikanie - 2,9%
prezbiterianie - 0,52%
muzułmanie - 0,49%
metodyści - 0,25%
żydzi - 0,1%
wyznawcy innych religii ok. 4%.

[edytuj] Gospodarka

Najważniejszymi gałęziami gospodarki irlandzkiej są przemysły: -informatyczny i elektroniczny -chemiczny i farmaceutyczny Szeroko świadczone usługi w zakresie: -telekomunikacji -oprogramowania komputerowego -nowoczesnych usług finansowych -handlu elektronicznego

[edytuj] Przemysł

Irlandia posiada jedynie złoża cynku i ołowiu, które odkryto na początku lat 90. XX wieku. Fenomenem irlandzkiej gospodarki na skalę światowę był silny rozwój przemysłu wysokich technologii, który przyczynił się do wzrostu gospodarczego na poziomie 15,8% rocznie. Inwestycje w różnego rodzaju gałęzie przemysłu tego kraju wynikały ze strategicznego położenia Irlandii (przyczółek amerykańskich inwestorów interesujących się rynkiem europejskim). Szybki rozwój:

Rozwój gospodarki irlandzkiej przebiega dwutorowo - państwo irlandzkie z jednej strony bowiem zachęca do rozwoju prywatnej inicjatywy, z drugiej zaś - pozostawia w swoich rękach podstawowe usługi oraz gałęzie gospodarki, mające kluczowe znaczenie dla kraju. Mimo to Irlandia jest jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw unijnych. W latach 1987-1997 wzrost gospodarczy sięgał 6% w stosunku rocznym. Ten najszybszy w Unii Europejskiej rozwój gospodarczy pozwala krajowi stopniowo zmniejszać dystans do najbardziej rozwiniętych krajów przemysłowych

Pomoc Unii:

Szybki rozwój Irlandia zawdzięcza pomocy Unii, długoletnim zwolnieniom podatkowym, a także stosunkowo taniej sile roboczej. Przyniosło to korzyści przede wszystkim ośrodkom regionalnym, gdzie przemysł oparty jest głównie na przetwórstwie płodów rolnych. Rozwinął się przemysł zbożowo-młynarski, mleczarski, browarnictwo oraz produkcja wysoko procentowych alkoholi - whisky. Olbrzymią większość w rolnictwie stanowią małe gospodarstwa rolne. Powierzchnia przeznaczona pod uprawy rolnicze jest niewielka, za to wysoce produktywna. W rolnictwie pracuje wciąż 1/8 zawodowo czynnej ludności Irlandii. Głównymi roślinami uprawnymi są zboża, buraki cukrowe i ziemniaki. Olbrzymie obszary łąk i sprzyjający klimat pozwalają na całoroczny wypas zwierząt.

Surowce i przemysł:

Zasoby surowców naturalnych w Irlandii są niewielkie. Wydobywa się przede wszystkim gips, rudy cynku (164 tyś. t. rocznie) i ołowiu (45 tyś. t. rocznie). Duże znaczenie ma także przemysł metalowy, poligraficzny i włókienniczy. Irlandia ma gęstą sieć dróg, które poprowadzono nawet na obszarach rolniczych. Sieć dróg obejmuje 92 327 km, z czego niestety tylko 32 km mają standard autostrady. Sieć kolejowa ma długość 1944 km.

Ośrodki przemysłowe:

Najważniejszymi portami handlowymi są Dublin i Cork. Największym portem morskim jest Dublin, zaś przewozy transatlantyckie obejmują przede wszystkim Cork. Przystanie promowe w Dublinie, Dun Laoghaire oraz Rosslare zapewniają połączenia z głównymi portami Wielkiej Brytanii. Zbudowana w XVIII i XIX wieku, a następnie modernizowana sieć kanałów służy przede wszystkim do przewozu towarów, lecz ma także znaczenie turystyczne. Międzynarodowe porty lotnicze w Dublinie, Cork, Knock oraz Shannon są znane także jako strefy wolnocłowe. Irlandia ma 40 lotnisk krajowych i międzynarodowych. Połączenia transatlantyckie obsługiwane są przez Shannon Knock, zaś europejskie przez Kerry, Cork, Dublin, Galway i Sigo. W połowie 1990 roku wszystkie lotniska obsługiwały około 10,5 min pasażerów. Irlandzka gospodarka jest ściśle uzależniona od handlu. Partnerami handlowymi Irlandii są przede wszystkim: Wielka Brytania, Niemcy, Francja i Stany Zjednoczone.

[edytuj] Rolnictwo

Pozostaje ono jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu. Rolnictwo Irlandii jest wysoko zmechanizowane i daje zatrudnienie 9,5% ludności. Produkcja wołowiny i mleka stanowi 58% ogółu produkcji rolnej.

[edytuj] Transport

Strategiczne znaczenie ma transport samochodowy, sieć dróg Irlandii należy do jednych z najgęstszych na świecie, choć nie są one w najlepszym stanie. W ostatnich latach prowadzona jest przebudowa i modernizacja autostrad na odcinkach długości 200 km. Bardzo dobrze rozwinięta jest żegluga promowa łącząca Irlandię z Wielką Brytanią. Morska żegluga handlowa liczy 150 statków, a największymi portami są Dublin, Cork, Limerick i Galway. Ważne znaczenie z racji położenia ma także transport lotniczy. Główne porty lotnicze w Irlandii to Dublin, Shannon, Cork.

Link wewnętrzny: transport, lotniska

[edytuj] Oświata

Charakterystyczną cechą irlandzkiej oświaty, rzadko obecnie spotykaną w europejskich krajach, jest silny wpływ Kościoła katolickiego na program nauczania.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Źródło

Polska Wikipedia:Irlandia

Źródło „http://wiki.polskidublin.com/wiki/Irlandia”
reklama